Kaan Soyak ‘in Azerbeycan 525 ‘ci Gazet ile Röpörtajı

1961 YILINDA ANKARA’DA DOGDUM. ORTA DOGU TEKNIK UNIVERSITESI ‘NIN (ODTU) SIYASET BILIMI VE ULUSLARARASI ILISKILER BOLUMUNDEN MEZUN OLDUM. SU ANDA ALYANS-TEMPO TASIMACILIK SIRKETININ CEO & PRESIDENT’IYIM. AYRICA ENERJI, SAVUNMA SANAYI, TURIZM VE TEKSTIL GIBI KONULARDA DANISMANLIK YAPIYORUM.

Turkiye – Ermenistan iliskileriyle nasil ilgilenmeye basladiniz?

KARDESIM NOYAN’DA TABDC UYESIDIR, BU UGRASIMIZ AILEMIZDE BUYUK DESTEK GORMEKTEDIR. ERMENI KONUSU HEP ILGIMI CEKMISTIR, 1982 YILINDA LONDRA’DA MISIR’LI BIR ERMENI ILE COK UZUN KONUSMALAR YAPMISTIM, SONRA UNIVERSITE YILLARINDA HEPIMIZ UZERIMIZE BIR TEZ HAZIRLAMA ODEVI ALMISTIK, BENDE IKI SINIF ARKADASIMLA BIRLIKTE ERMENI KONUSUNU ALMISTIM. SON DERECE BASARILI VE COK DETAYLI BIR CALISMA ORTAYA CIKARMISTIK. BU KONUYU BIRLIKTE CALISTIGIMIZ DIGER SINIF ARKADASLARIM SIMDI TURK DIS ISLERINDE COK BASARILI DIPLOMAT OLDULAR, HATTA BIR TANESI SU ANDA BIRLESMIS MILLETLER’DE.

ERMENILER ILE ILK IS TEMASLARIMIZ ISE AMERIKAN HUKUMETI NIN HUMANITARIAN AID KARGOLARININ TASINMASI SIRASINDA OLDU. O SIRALARDA HEM AZERBEYCAN HEM DE TURKMENISTAN, ERMENISTAN, KAZAKISTAN , UZBEKISTAN HATTA MONGOLIA YA KADAR TASIMALAR YAPMAKTAYDIK VE ISTE BIZ BU TASIMALAR SIRASINDA RUSYA DA ILK DEFA ERMENILER ILE KARSILASTIK VE TUM TASIMA ISLERIMIZI BIRLIKTE BASARIYLA YAPTIK.

TABDC FIKRI DE RUSYA’DAKI BU CALISMALARIMIZ SIRASINDA CIKTI, TELMAN TER PETROSYAN ONERISI ILE… O DONEMDE TURKIYE ILE ERMENISTAN ARASINDA BIR TICARET VARDI AMA NE ALICILAR NE DE SATICILAR BIRBIRLERINI TANIMAKTAYDILAR. BIZ BU KISILERI BIR ARAYA GETIRELIM DUSUNCESIYLE ORTAYA CIKTIK. AMACIMIZ UCUNCU ULKE OLARAK KULLANILAN IRAN VE GURCISTAN’I ARADA COK KAR YAPAN ARACI ULKE KONUMUNDAN CIKARIP, YALNIZCA BIR DOKUMANTASYON ULKESI OLARAK KULANILMASINI SAGLAMAKTI. TICARETIN KAZANCININ OLABILDIGINCE TURKIYE ILE ERMENISTAN ARASINDA KALMASINA CALISTIK.

TABDC 3 MAYIS 1997 TARIHINDE TURKIYE VE ERMENISTAN’DA AYNI ANDA KURULDU. TABDC’NIN KURULUS FIKRI TELMAN TER PETROSSIAN’DAN GELDI VE DONEMIN HEM TURK HEM DE ERMENI ISADAMLARI TARAFINDAN DA DESTEK BULMUSTUR. TABI EN BUYUK DESTEK ISE KARADENIZ EKONOMIK ISBIRLIGI IS KONSEYINDEN (BSEC-BC) GELMISTIR. TABDC HEM ERMENISTAN HEM DE TURKIYE DIS ISLERI BAKANLIKLARININ BILGISI DAHILINDE KURULMUSTUR. TABDC’YI 1997’DE KURMAMIZA RAGMEN, AKTIF OLARAK FAALIYETLERIMIZI 1998’DEN BERI SURDURMEKTEYIZ VE SU ANDA DUNYADAKI TEK TURK-ERMENI ORTAK KURULUSUYUZ.

Ailenizin Ermeni asilli Turkiye vatandasi oldugunu iddia edenler vardir..Kardesinizin isminin Ermeni kokenli olmasini kanit olarak gosterenler oluyor..

TURKIYE’DE YASAYAN INSANLARIN ATALARININ TAM OLARAK NEREDEN OLDUGUNU BILEBILMEK COK ZOR. ANADOLU GERCEK ANLAMIYLA BIR KAVSAKTIR: HERKES BIR YERLERDEN GELMIS… ANCAK BENIM BILDIGIM KADARIYLA BIZ TURKUZ ERMENI ASILLI DEGILIZ..

NOYAN ISMI ORTA ASYA TURKLERINDE ” PRENS, ORDU KOMUTANI ANLAMINA GELIR ” ..TUM ADI RIZA NOYAN SOYAK DIR.

SONRADAN ERMENISTAN’DA DA NOY ‘ UN NUH PEYGAMBER IN ERMENICESI OLDUGUNU OGRENDIK.

Sozde Ermeni soykirimi hakkindaki dusunceleriniz nedir?

GECEN YIL INANC TURIZMI SIRASINDA ANADOLUNUN HEMEN HEMEN HER SEHRINDE VE KOYUNDE ERMENI KILISELERI GORDUM. ICLERI BOMBOSDU VE BAKIMSIZDILAR. BU GORUNTU YALNIZ BENI DEGIL YANIMDA SEYAHAT EDEN TURIZMCILERI DE COK UZDU. TUM BU INSANLAR NEREYE GITMISLERDI? BURALARDA TARIHTE NELER OLMUSTU? ANLATILANLARA BAKILIRSA COK INSAN HAYATINI KAYBETMISTI. ANADOLU TARIHINDE YASADIGIMIZ BU ACI OLAYLARIN HUKUKI OLARAK ISIMLENDIRILMESI BENCE HIC KIMSEYI TAM OLARAK RAHATLATMAZ, KALDI KI BIZLER BU KONULARIN ISIMLENDIRILMESINDE YETERINCE BILGIYE DE SAHIP DEGILIZ. ONEMLI OLAN 1000 YILDIR BIRLIKTE YASADIGIMIZ BU KARDESLERIMIZIN SIMDI ARAMIZDA OLMAMASI…GEZDIGIM HER ANADOLU SEHRINDE GECMISTEKI BIRLIKTE YASANAN YILLARIN OZLEMINI DUYDUM.

TANIDIGIM HER ERMENI ARKADASIMIN AILESINDE 1915 YILLARINDA MUTLAKA KAYBETTIGI YA BUYUKANNESI VE/VEYA BUYUKBABALARI VAR. BEN BIR YAKININI KAYBEDEN INSANA HER ZAMAN BASSAGLIGI DILERIM VE UZGUN OLURUM HATTA UZUNTUSUNE ORTAK OLMAYA CALISIRIM, BUNU ASLINDA HEPIMIZ YAPARIZ. ISTE BENDE AILESINDE YAKINLARINI KAYBEDEN ARKADASLARIM ICIN UZULMEKTEYIM. ICIMDEN BIR DAHA BU ACI OLAYLARIN YASANMAMASINI DILERIM. EMINIM ONLARDA BIZLERIN KAYIPLARI ICIN AYNI ACIYI HISSEDIYORLARDIR.

Turk-Ermeni barisinin ve sinirlarin acilmasinin mumkun olabilecegini dusunuyor musunuz?

EGER BU BARISHIKLIK VE SINIRLARIN ACILIMI IKI ULKENIN VE GUNEY KAFKASYA BOLGESININ YARARINA OLACAKSA ELBETTE MUMKUN. BUGUN HEM AVRUPA BIRLIGI, HEM AMERIKA BIRLESIK DEVLETLERI HEM DE RUSYA FEDERASYONU, BOLGESEL GUVENLIK VE EKONOMIK GELISMELER ICIN GUNEY KAFKASYA DA BARISIN VE HUZURUN KORUNMASI VE SINIRLARIN ACILMASI YOLUNDA POLITIKA IZLIYORLAR. EN ONEMLISI, MEVCUT DURUMUN DEGISTIRILMESI BOLGE INSANININ REFAHI ACISINDAN GEREKLI OLMASIDIR. VE KAFKASLARDA SIYASI VE EKONOMIK ISTIKRAR TURK-ERMENI ILISKILERIYLE BAGLANTILIDIR.

TURK-ERMENI ILISKILERI 1998’DEN BU YANA COK GELISTI, ARTIK TUM SORUNLAR MASAYA YATIRILABILMEKTE VE HERKES SORUNLARI VE KARSI TARAFIN TALEPLERINI COK IYI BILMEKTEDIR. DAHA SI TUM BU KONULAR HER IKI ULKENIN DE BASININDA ONEMLI YER ALABILMEKTEDIR. YANI TURK-ERMENI ILISKILERI TABU OLMAKTAN CIKMIS VE TARTISILABILIR HALE GELMISTIR.

BU ACIDAN BIZ TABDC OLARAK GELECEK ILE ILGILI COK IYIMSERIZ.

TABDC-nin hukumetten beklentisi nedir?

TABDC ‘NIN ISTEDIGI TURKIYE VE ERMENISTAN ARASINDAKI EKONOMIK VE SIYASI ILISKILERIN NORMALLESTIRILMESI VE BU YOLLA HERTURLU IKILI SORUNUN COZUME ULASMASINI VE BOLGESEL BARIS ARAYISLARININ HIZ KAZANMASINI SAGLAMAKTIR.

KUZEY KAFKASLAR VE HAZAR’DA BOLGESEL EKONOMIK SARTLARIN GELISTIRILMESI YONUNDE, UZUN VADELI, OZEL SEKTORLE ISBIRLIGINDE, GUCLU BOLGESEL STRATEJILER URETILMESI VE UYGULAMAYA KONULMASI KONULARINDA DA CALISMALAR YAPMAKTAYIZ. BILIYORSUNUZ, ARTIK BOLGESEL EKONOMIK OLUSUMLAR ONEM KAZANMAKTADIR BIZLERDE KAFKASYA VE HAZAR BOLGESINDE BARIS VE EKONOMIK REFAHI GETIRECEK HER TURLU HUKUMET GIRISIMINI DIYALOGU VE ISBIRLIGINI DESTEKLIYORUZ.

TABDC-nin bu gune kadar politik ve ekonomik anlamda yaptiklari ve yapmak istedigi nedir?

TABDC TUMUYLE EKONOMIK AMACLI KURULMUS BIR ORTAK KURULUSTUR. ILK KURULUS AMACIMIZ BIRBIRINI TANIMADAN GURCISTAN VE IRAN UZERINDEN TICARET YAPAN TURK VE ERMENI ISADAMLARINI BIRBIRLERIYLE TANISTIRMAKDI VE BUNDA BUYUK OLCUDE BASARIYA ULASTIK.

EKONOMIK OLARAK OZELLIKLE DOGU, GUNEY DOGU VE ORTA ANADOLU BOLGELERI ILE KOMSU ULKELER VE BOLGELER ARASINDA TICARETIN ARTTIRILMASI, KARSILIKLI ZIYARETLER ILE TANISILMASI VE TICARI OLANAKLARIN ARASTIRILMASI VE BULUNMASI ICIN CALISIYORUZ. DEMIRYOLU VE KARAYOLU BAGLANTILARININ GUCLENDIRILMESI, OZELLIKLE AVRUPA KOMISYONU TRACECA PROJESININ HAYATA GECIRILEREK TURKIYE NIN AZERBAYCAN DA DAHIL TUM KAFKASLAR ILE ULASIMININ SAGLANMASI BIZLERIN BU GECEN BES YILDA ONCELIK VERDIGI EKONOMIK PROGRAMLAR OLDU. BILIYORSUNUZ SU ANDA TURKIYE NIN ERMENISTAN KAPISI KAPALI OLDUGU ICIN , TURKIYE AZERBAYCAN DEMIRYOLU ULASIMI DA KESILMIS DURUMDA.

POLITIK OLARAK ISE TABDC KURULDUGU GUNDEN BERI NE TURKIYE YANLISI NE DE ERMENISTAN YANLISI BIR POLITIKA IZLEMISDIR, TUMUYLE MANTIGA VE ORTAK EKONOMIK CIKARLARA DAYALI BIR CIZGI IZLEMISTIR. BU BAKIMDAN DA TABDC HER IKI ULKE DEVLETINE DE ESIT MESAFEDE OLARAK, HER IKI ULKENIN DE TAM GUVENINE SAHIPTIR. BUGUNE KADAR, IKI ULKE ARASINDAKI DIREKT BIRCOK ILISKININ KURULMASINDA ONEMLI KATKILARDA BULUNMUSTUR. TABDC BENCE, SIYASI GOREVININ EN ONEMLI BOLUMUNU TAMAMLADI, IKI ULKENIN DIPLOMATLARI VE OZELLIKLE DIS ISLERI BAKANLARI ARTIK DIREKT OLARAK GORUSMELERE BASLADILAR. BU ASAMADAN SONRA TABDC NIN SIYASI OLARAK YAPACAGI KATKILAR ANCAK BIR IS KONSEYI OLARAK GERCEKLESECEKTIR.

Simdiye kadar hangi projeler uzerine calismalariniz oldu?

SIMDIYE KADAR COK SAYIDA ORTAK PROJELER GERCEKLESTIRDIK. ILK YILLARIMIZDA KARSILIKLI COK SAYIDA ZIYARET ORGANIZE ETTIK. ERMENISTAN’DAN ISADAMLARI GRUPLARINI TURKIYE’YE DAVET EDIP, BASIN TOPLANTILARI DUZENLIYOR VE CESITLI IS GRUPLARIYLA TANISTIRIYORDUK. AYNI SEKILDE TURKIYE’DEN COK SAYIDA ISADAMLARI GRUPLARINI ERMENISTAN’A GOTURUP ORADA DA AYNI SEKILDE BASIN VE ISADAMLARI GRUPLARIYLA GORUSMELER AYARLIYORDUK. BU KARSILIKLI YAPILAN COK SAYIDA TOPLANTILAR SONUCUNDA COK BUYUK SOSYAL YAKINLASMA SAGLADIK VE HALA GEREK BASINDAN OLSUN GEREK ISE ISADAMLARI CEVRELERINDEN OLSUN BIRCOK ARKADASIMIZ, KURULAN ILISKILERDEKI YAKINLIK SONUCUNDA, KARSILIKLI COK IYI ILISKI ICERISINDELER.

AYNI ANDA KULTUREL ILISKILERDE BIR YOL ACTIK, ERMENISTAN’DAN BIRCOK MUZIK GRUBU VE SANATCI GETIRIP YINE AYNI SEKILDE TURKIYE’DE KONSERLER VERDIRDIK VE BASIN TOPLANTILARI DUZENLEDIK, TURKIYE’DEN DE SANATCI VE MUZISYENLERI ERMENISTAN’A GOTURDUK VE BASIN ILE TANISTIRDIK.

UNIVERSITELER ARASI ILISKI BASLATMAK ISTEDIK VE ILK DEVLET UNIVERSITELERI ARASI ANLASMAYI ORTA DOGU TEKNIK UNIVERSITESI ILE ERIVAN DEVLET UNIVERSITESI ARASINDA IMZALANMASINI SAGLADIK. SONRA ANKARA UNIVERSITESI DE BASKA BIR ANLASMA IMZALADI. KARSILIKLI OGRENCILER GONDERILDI, UNIVERSITELER ARASI COK IYI DIYALOG KURULDU VE HALA DA SURMEKTE.

DEPREM ZAMANINDA ERMENISTAN’DAN GELEN YARDIMIN TURKIYE’YE ULASMASINI SAGLADIK. DEPREM SONRASI AMERIKA’DAN TURKIYE’YE GONDERILEN EN YUKSEK MIKTARDAKI NAKIT PARA YARDIMINI BIR DIASPORA ERMENISININ YAPMASI BIZLERI COK DUYGULANDIRDI. DEPREM SIRASINDA YANIMIZDA OLAN ES BASKANIMIZ ARSEN GHAZARIAN ILE BIRLIKTE BIZE YARDIMI GONDEREN AMERIKALI ERMENI ISADAMINA TELEFON EDIP TESEKKUR ETTIK.

BOLGEDE COK ONEM VERDIGIMIZ TURIZM KONUSUNDA DA ILK ADIMI MERKEZI NEW YORK’DA BULUNAN AMERIKA ERMENI KILISESI ILE GECEN YIL BIRLIKTE ORGANIZE ETTIGIMIZ INANC TURUYLA GERCEKLESTIRDIK. DEVAMINI PLANLIYORUZ.

INANIN ANLATTIKCA ANLATILIYOR, O KADAR COK ONEMLI OLAYLAR BIRLIKTE YASADIK KI VE O KADAR ONEMLI PROJELER GERCEKLESTIRDIK KI..

SU ANDA ISE, BOLGESEL BIR TARIM PROJESI UZERINE CALISIYORUZ, HEDEFI, ONCELIKLI OLARAK TURK VE ERMENI TARIM URUNLERINI INTERNET ORTAMINA TASIYARAK, FARKLI TICARET OLANAKLARI BULABILMEK, DAHA SONRAKI ISTEGIMIZ BU PROJENIN GELISEREK BOLGESEL BIR PROJE HALINE GELEBILMESI: YANI NAHCIVAN , AZERBAYCAN VE GURCISTAN IN DA BU PROJEYE DAHIL OLARAK BIR GUNEY KAFKASYA -TURKIYE PROJESI HALINE GELEBILMESI.

BUNDAN SONRA ISTEGIMIZ BOLGESEL PROJELERIN VE ISBIRLIKLERININ DAHA IYI VE GENIS BOLGESEL IS OLANAKLARI YARATABILMESI…..

TABDC-nin Baku-Ceyhan ana petrol hattinin Ermenistan’dan gecmesi ile ilgili bir onerisi vardi. Bu konunun onemine iliskin ne soyleyebilirsiniz?

BIZ TABDC OLARAK BU ONEMLI KONUDA TURK KAMUOYUNUN DOGRU BILGILENDIRILMESI ICIN CALISTIK VE BU KONUDA KAMUOYUYLA BIRCOK BILGIYI PAYLASTIK.

BIRAZ BASLARA DONERSEK YANLIS HATIRLAMIYORSAM, BAKU ERIVAN CEYHAN BORU HATTI ONERISINI ILK YAPAN AZERBAYCAN HUKUMETI OLMUSTU. O DONEMDE BAKU CEYHAN BORU HATTI PROJESI OZELLIKLE “AZERBAIJAN ULUSLARARASI PETROL SIRKETI -AIOC ” TARAFINDAN TAM DESTEKLENMIYORDU. EYLUL 1994’DE KURULAN ” AIOC” NIN COGUNLUK HISSELERINI INGILIZ VE AMERIKAN SIRKETLERI TUTMAKTAYDI. YANLIS HATIRLAMIYORSAM AIOC’NIN BUGUN DAHI COGUNLUK HISSELERI INGILIZ VE AMERIKA SIRKETLERINE AIT VE BASKANI BP’DEN. BU BAKIMDAN BP ILE AMOCO’NUN 1998’DE BIRLESME KARARI ALMALARI BU ACIDAN BASKA BIR ANLAM DA TASIMAKTA. YUZDELERI ISE AMERIKAN SIRKETLERININ TOPLAM YUZDE 22, INGILIZ SIRKETLERININ ISE TOPLAM YUZDE 36.4 IDI. YANI AMERIKA VE INGILTERE’NIN ONEMI BUYUK OLDUGU ORTADA.

BIZ DE AMERIKADAKI ERMENI LOBILERINE “GELIN BERABER CALISALIM” DEMISTIK: HEDEFIMIZ, ERMENILERIN DESTEGIYLE, BIR DOGU BATI ENERJI KORIDORU INSA EDILMESINI VE AZERBAYCAN PETROLLERININ TURKIYE VE ERMENISTAN UZERINDEN DUNYA PAZARLARINA TASINMASINI SAGLAMAKTI. AYRICA BU NEFT KEMERININ TURK ERMENI ILISKILERI VE REGIONAL SIYASI SORUNLARIN COZULMESI ICIN FAYDALI OLACAGINA INANIYORDUK. GURCISTAN’DAKI ISTIKRARSIZLIK ENDISE VERICI IDI. ANCAK SOZ KONUSU HUKUMETLERIN DIYALOGA GIREMEMESI VE BOLGESEL BARIS VE GUVENLIK VE TICARET KONULARINDA ISBIRLIGININ TAM OLARAK ANLASILAMAMASI VE SONUCLANMAMASI UZERINE BU PROJE ARTIK TABDC NIN GUNDEMINDE DEGILDIR.

BAKU TIFLIS CEYHAN PROJESI ARTIK GERCEK BIR PROJE VE INSAAT CALISMALARI MART 2003 DE BASLAYACAK. NATO VE TURK SILAHLI KUVVETLERI GEREKEN TEMINATI VERIYOR. BAKU TIFLIS CEYHAN ESAS IHRAC NEFT KEMERININ BUTUN BOLGEYE ISTIKRAR GETIRECEGINE INANIYORUZ. SOCAR’IN VERDIGI MALUMATLARA GORE 2004’DEN ITIBAREN AZERBAYCAN’IN GUNLUK NEFT URETIMI BAKU CEYHAN’IN KAPASITESINI GECECEK. BELKI DE EGER SIYASI SARTLAR ELVERISLI OLURSA IKINCI NEFT KEMERI ERIVAN’DAN GECER.

TABDC projelerine nereden finansal destek aliyor?

TABDC AVRUPA BIRLIGI, AVRUPA KOMISYONU , AMERICAN UNIVERSITY CENTER FOR GLOBAL PEACE, GIBI KURULUSLAR ILE YAKIN ISBIRLIGI YAPMAKTA VE CALISMAKTADIR. FINANSAL DESTEK BUNLARIN YANISIRA,KENDI OZ KAYNAKLARIMIZ, ISADAMLARI, BAGISLAR VS. ILE OLUSMAKTADIR

Turk kamuoyu uzlasmaya ne derecede hazirdir?

HER ULKEDE OLDUGU GIBI TURKIYE DE DE BARISHLIK KONUSUNDA FARKLI DUSUNENLER VARDIR, BIZIM HEDEFIMIZ BU BARISHIKLIGIN HER IKI ULKEYE VE KAFKAS BOLGESINE HUZUR , BARIS, ISBIRLIGI VE REFAH GETIRMESI. EGER BU KONU COK IYI ACIKLANABILIR, VE BOLGESEL BENZERLIKLERIMIZ, ORTAK CIKARLARIMIZ ON PLANA CIKARTILABILIR ISE SIYASI BARISIN ONUNU ILK ONCE EKONOMIK ISBIRLIGI VE EKONOMIK BARIS ACABILIR. BUNUN KAMUOYUNA COK NET VE ACIK OLARAK ACIKLANMASI GOREVINI YERINE GETIRMEYE CALISIYORUZ. TURKIYE’DE PRAGMATIK YAKLASIMIMIZI DESTEKLEYEN COK KISI VE KURUM VAR. BIZE COK YARDIMCI OLAN GAZETECILER DE VAR. ANCAK MAALESEF OLUMSUZ HABERLER OLUMLU HABERLERDEN DAHA HIZLI YAYILIYOR VE MAALESEF ERMENI MESELESINI SAHSI MENFATLERI DOGRULTUSUNDA KULLANAN VE KAMUOYUNU KORKUTMAYA YONELIK MESAJLAR VEREN SIYASETCILER BOLGEMIZDE KI TUM ULKELERDE MEVCUT. SONUCTA BOLGE OLARAK ELIMIZDEKI COK SAYIDA KAYNAGI KULLANAMIYORUZ. BIR DUSUNUN KI DUNYANIN TURIZM ACISINDAN EN ZENGIN TARIHI ESERLERI BU BOLGEDE VE ZIYARETCI SAYISINA BIR BAKIN, HEMEN HEMEN HIC YOK.

HEM AZERBAYCAN , HEM ERMENISTAN VE HEM DE TURKIYE SU ANDA COK DAHA REFAH ICERISINDE BULUNABILIRLERDI. ELLERINDEKI OLANAKLARLA REFAH ICERISINDE YASAMALARI GEREKIRKEN, BU UC ULKEDE DE ISSIZLIK, URETIM AZLIGI, DIS PAZARLARA ULASMADA ZORLUK GIBI ETKENLER SONUCU BOLGE HALKI GITTIKCE FAKIRLESMEKTEDIR.

Baristan Turkiye, gerek manevi, gerekse ekonomik alanda ne tur bir cikar elde edebilir?

ERMENI KOMSULARIYLA VE OZLERINI HALA ANADOLU’YA AIT HISSEDEN ERMENI DIASPORASIYLA, TURKIYE’NIN BARISIK OLMASININ COK BUYUK FAYDALARI VAR. ERMENI DIASPORASI DEDIGIMIZ KISILER ASLINDA BIZLERLE YUZYILLARCA BIRLIKTE YASAMIS INSANLAR, KENDIMIZDEN AYIRMAMIZ COK ZOR, BIRBIRIMIZIN AYNISIYIZ, BIZ ZAMAN ZAMAN ARAMIZDA ANADOLU DIASPORASI DIYE ISIMLENDIRIYORUZ. “YURTTA SULH, CIHANDA SULH” DEGIMININ NE KADAR DOGRU OLDUGUNU DIASPORA ILE ILISKIDE DE GORMEK ISTIYORUZ. ALEYHIMIZE FAALIYET GOSTEREN DIASPORAYI, BOLGE CIKARLARI ICIN YAPICI HAREKET ETMEYE YONLENDIRMEK MUMKUN OLABILIR.

COK CESITLI KAZANCLAR ELDE ETMEK MUMKUN, ORNEGIN DOGU ANADOLU’DA, KARS, ERZURUM, ARDAHAN, IGDIR GIBI KENTLERIMIZ KARSILIKLI TICARET IMKANI BULACAKLARDIR. BUNUN YANISIRA TURK-ERMENI ORTAKLIKLARI 3. ULKELERDE COK CESITLI ISLER ISHLEYEBILECEKLERDIR . OZELLIKLE AMERIKA, AVRUPA VE RUSYA’DA COK BUYUK PROJELER VE ISBIRLIKLERI YAPABILECEKLERDIR.

EN ONEMLISI, TURKLERIN, ERMENILERLE ISBIRLIGINDE, AMERIKA/AVRUPA VE HAZAR BOLGESI ARASINDA COK ONEMLI GOREV USTLENEBILECEGI. HARITAYA BAKMAK YETERLI, BURADA ERMENISTAN, TURKIYE ILE AZERBAYCAN ARASINDA BIR ENGEL DEGIL, GECIS YOLU OLMASI GEREKIYOR. INSALLAH COK YAKINDA, ISTANBUL’DAN, KARS’DAN, MERSIN’DEN, DEMIRYOLU ILE BAKU’YE KADAR GITMEK MUMKUN OLUR. EN ONEMLI NOKTALARDAN BIR TANESI ULASTIRMA YOLUNDADIR. AVRUPA KOMISYONU, TRACECA PROJESININ BU YIL YAYINLADIGI TRACECA HARITASINDA ( www.traceca.org – http://www.traceca.org/tracecaf.htm ) GORULECEGI GIBI TURKIYE DEMIRYOLLARI , KARS-GUMRU DEMIRYOLU KULLANILARAK KAFKASYA DEMIRYOLLARINA BAGLANMAKTADIR, BU DA TURKIYE NIN HAZAR BOLGESI VE KAFKASYA ORTA ASYA BOLGELERI ICIN BIR TRANSIT ULKE SEKLINE GECMESI DEMEKTIR. AYNI BAKU-TBILISI-CEYHAN BORU HATTI GIBI, MERSIN – EREVAN- BAKU DEMIRYOLU ULASIM VE KARGO TASIMASI ICIN KULLANILABILIR, VE COK BUYUK EKONOMI YARATABILIR. BU DEMIRYOLU KARS ( DOGUKAPI) DAN ERMENISTAN GUMRU YE GIRMEKTE VE ORADAN SINIR BOYUNU IZLEYEREK NAHCIVAN’A ULASMAKTA DAHA SONRA TEKRAR ERMENISTAN TOPRAKLARINDAN GECEREK, AZERBAYCAN’A GIRMEKTE SAATLI VE ALI-BAYRAMLI UZERINDEN BAKU’YE ULASMAKTADIR. BU YOLUN ACILMASI ELBETTE TURKIYE-AZERBAYCAN-ERMENISTAN DEVLETLERININ ANLASMASINA BAGLIDIR. TABDC OLARAK BIZIM GORUSUMUZ BIR AN EVVEL BU ANLASMALARIN YAPILARAK BU DEMIRYOLU HATTININ CALISMAYA BASLAMASIDIR. BU KONUYU ILK KEZ DILE GETIRDIGIMIZ 1998’DEN BERI ARALIKSIZ CALISMAKTAYIZ.

Hedefiniz nedir? Diplomatik-politik-ekonomik iliskilerinin normallestirilmesi mi? Sinir ticaretinin baslatilmasi mi? Veya baska bir nihai hedefiniz mi var?

CALISMALARIMIZIN CESITLI KADEMELERI VARDIR. EVVELA IKI ULKE INSANLARININ BIRBIRLERINI TANIMASI, GORMESI , KONUSMASI IDI. DIREKT OLARAK GOZ GOZE BAKMALARI VE KONUSMALARI COK ONEMLIYDI. ILK OLARAK BUNU GERCEKLESTIRDIK. COK CESITLI IS ADAMLARI HEYETLERI GORUSMELER YAPTILAR. TICARET ODALARI, SANAYI ODALARI KARSILIKLI ZIYARETLER YAPTILAR VE GORUSTULER. BIZLER HEP DEVLET ADAMLARIMIZIN DIREKT GORUSMELERINI SAGLAMAYA CALISTIK. SIMDI BU GERCEKLESTI.

BIZIM SU ANKI DUSUNCEMIZ, ISMIMIZIN TURK-ERMENI IS KONSEYI OLMASINA RAGMEN, BOLGESEL PROJELER VE BOLGESEL ETKINLIKLER YAPMAK. EN SON 21-24 HAZIRAN ARASINDA ISTANBUL’DA AMERIKAN UNIVERSITESI “CENTER FOR GLOBAL PEACE” SPONSORLUGUNDA, VE SAYIN USTUN ERGUDER BEY’IN KURDUGU VE BASKANLIGINI YAPTIGI, ISTANBUL POLITIKALAR MERKEZI ILE ISBIRLIGINDE, BIR BOLGESEL EKONOMIK CALISMA GRUBU TOPLANTISI YAPTIK. BU TOPLANTIYA TURKIYE-AZERBAYCAN-GURCISTAN VE ERMENISTAN’DAN EKONOMIST, BILIM ADAMLARI, ISADAMLARI, TICARET ODASI TEMSILCILERI VE SIVIL TOPLUM ORGUTLERINI TEMSIL EDEN HER ULKEDEN 6 KISILIK HEYETLER GELDI. ISBIRLIKLERI YOLLARININ ARASTIRILMASINI GORUSTUK. ULKELERIN GUMRUK MEVZUATLARI, BANKACILIK MEVZUATLARI, HATTA ERMENISTAN VE AZERBAYCAN ARASINDA SOVYETLER BIRLIGI DONEMLERINDEKI EKONOMIK HAREKETLERI INCELEDIK. BOLGEDE ELBETTE SIYASI VEYA FARKLI CESITLI GORUS AYRILIKLARI VARDIR, ANCAK ORTAK NOKTALAR DA VARDIR. ONEMLI OLAN, BU ORTAK NOKTALARDAN YOLA CIKARAK HER ULKE ICIN YARARLI OLACAK ISBIRLIKLERI BULMAKTIR.

TURKIYE ILE ERMENISTAN ARASINDA DIPLOMATIK, POLITIK VE EKONOMIK ILISKILERIN KURULMASINDAN SONRA ASIL ISLERIMIZ BASLIYOR. KAFKASYA’NIN ANADOLU ILE HAZAR BOLGESI ARASINDA BIR KORIDOR OLUSTURMASI ICIN CALISACAGIZ.

Ermenilerin Turkiye’ye karsi arazi iddialarinin devam ettigi bir donemde ne tur bir beklentiniz olabilir?

ULKELERIN KOMSU ULKELERDEN ARAZI TALEPLERI YENI BIR KONU DEGIL. SURIYE’NIN UZUN YILLAR BOYUNCA, BELKI DE HALA, TURKIYE’DEN HATAY’I TALEP ETTIGINI BILIYORUZ. FAKAT SURIYE ILE DIPLOMATIK ILISKILERIMIZ MEVCUT. ERMENISTAN’IN ISE TURKIYE’DEN BIR ARAZI TALEBI OLMADIGINI BIZZAT PREZIDENTLERI KOCHARYAN SOYLEMISTIR. TOPRAK TALEPLERI ILE ILGILI DUSUNCELERI GERCEKCI BULMUYORUZ ZAMAN ZAMAN HER ULKENIN ICERISINDEN POLITIK BU TUR DEMECLER CIKABILIR.

TURKIYE NATO’NUN COK ONEMLI BIR ASKERI GUCU VE BOLGENIN BELKIDE EN ONEMLI ASKERI GUCU DURUMUNDADIR, ERMENISTAN’IN MODERN DUNYA ICERISINDE AVRUPA BIRLIGI, NATO UYELIKLERI KONUSUNDA CALISMALAR YAPTIGI BIR DONEMDE BU GIBI ARAZI TALEPLERININ GERCEKCI OLMAYACAGI DUSUNCESINDEYIZ.

ESAS BU DURUMDA CABALAMAK GEREKIYOR! MEVCUT DURUMDA BIRCOK SIYASI VE PSIKOLOJIK ENGEL OLDUGUNU BILIYORUZ. EN KOTU SARTLARDA BILE DURUMU DEGISTIRMEK ICIN CABALAMAK LAZIM. ORNEGIN DIASPORADA GERCEKTEN TOPRAK TALEBI OLAN ERMENILERLE DE KONUSUYORUZ. ONLARI GERCEKCI OLMAYA DAVET EDIYORUZ.

Vatandasi oldugunuz bir ulkenin dusmani olan ermenilerle nasil isbirligi kurabilirsiniz?

DUNYADA TICARI ILISKI ICERISINDE OLAN ULKELERIN POLITIKACILARININ VE POLITIK KURUMLARININ HEPSININ BIRBIRLERINI COK SEVDIGI SOYLENEMEZ. ULKELER HER ZAMAN COK SEVDIKLERI ULKELER ILE DE TICARI ILISKI ICERISINE GIRMEK ZORUNDA DA DEGILLER. DUSMANLIGA YOL ACAN KONULAR POLITIK KONULARDIR VE HER ULKEDE BU SORUNLARI COZUMLEME GOREVINI USTLENEN DEVLET ADAMLARI VAR.

DOLAYISIYLA EKONOMIK ILISKILER ILE POLITIK DUSMANLIGI BIRBIRINDEN AYIRMAK ISTIYORUM. TAM DERSI DUSUNCEDEYIM: TICARI ILISKILER POLITIK SORUNLARIN DAHA YUMUSAK ELE ALINMASINI VE SORUNLARIN DAHA KOLAY VE GUVEN ILE COZULMESINI SAGLAR.

KALDI KI HALKLAR ARASI HERHANGI BIR DUSMANLIK OLDUGUNA DA INANMIYORUM. ERMENILER VE TURKLER YAKLASIK 700 YIL BIRLIKTE YASAMISLARDIR, VE BIR COK ORTAK KULTURE, ORF VE ADETLERE SAHIPTIRLER. MAALESEF IKI HALK ARASINDA COK KOTU OLAYLAR YASANDI. KIN VE NEFRET ILE YASAMANIN COK ZARARLI OLDUGUNUN KANISINDAYIM.

Son yillarda Ermeni Turk konusunun kamoyunun dikkatine iletilmesi ile ilgili calismalar ve Ecevit hukumetinin Ermeni uzlasmasina verdigi destek arasinda bir baglanti kurmak mumkun mu?

TURKIYE ILE ERMENISTAN ARASINDAKI ILK ILISKILER HATIRLARSANIZ ALPARSLAN TURKES ONCULUGUNDE BASLAMISTI. O DONEMDE ATILAN BU ADIM TURKES’IN NE DENLI GENIS BIR VIZYONA SAHIP OLDUGUNU GOSTERIYOR. O DONEMDEN SONRA TURKIYE’DEKI BUTUN HUKUMETLER KOMSU ULKELERIMIZ ILE IYI ILISKILER ICERISINDE OLMAK ISTIYOR. TURK KAMUOYU, TURK-ERMENI PROBLEMINDEN BIKTI ARTIK VE BIRAN ONCE SONUCA BAGLANMASINI ISTIYOR. TABDC, SON BES YILLIK CALISMALARI SIRASINCA, ERMENI KONUSUNU SUREKLI GUNDEMDE TUTUP, IKI ULKE ARASINDAKI SORUNLARIN KARSILIKLI OLARAK BIRCOK DEGISIK PLATFORMLARDA ELE ALINMASINA KATKIDA BULUNDU. BUGUNE BAKARSAK, GECMISE GORE BIRCOK KISI VE KURULUS BU KONUDA AKTIF OLARAK CALISIYOR, HER GUN YENI YENI KOMISYONLAR KURULUYOR. SAYIN BUYUKELCI OZDEM SANBERK’IN BASKANLIGINDA, TESEV BU ALANDA ONEMLI PROJELER UZERINE CALISIYOR. 1997 YILINDA BUGUN GELINEN NOKTAYI HAYAL BILE EDEMEZDIK.

Rusya’nin askeri bazlari Ermenistan`da kaldigi muddetce, bu ulkeye yapilacak Turk yatirimlarinin guvenligi icin teminat olabilir mi?

RUS ASKERLERININ ERMENISTANDA KALMASININ TURK YATIRIMLARINA GUVENSIZLIK GETIRECEGI KONUSU NASIL OLMAKTADIR? TURK ISADAMLARI SOVYETLER BIRLIGININ DAGILMASINDAN SONRA EN COK TICARI ILISKILERINI RUSYA ILE GELISTIRDILER. HATTA ILK RUS SERMAYESINI BIZIM FIRMAMIZ TURKIYE’YE GETIRDI, TURKIYE’DEKI ILK TURK-RUS ORTAK FIRMASINI 1992’DE BIZLER KURDUK. RUSYA VE MOSKOVA’NIN BIZLER ACISINDAN ONEMI COK BUYUK. ISIN POLITIK YONUNE BAKARSAK, ERMENISTAN DA NATO ILE ISBIRLIGINE YONELIYOR. RUSYA’NIN BOLGEDEKI ISTIKRAR ICIN COK ONEMLI OLDUGUNU KABUL EDERSINIZ HERHALDE . BUGUN TURKIYE’NIN RUSYA’DAKI YATIRIMLARI BIR KAC MILYAR DOLAR VE ARTMAKTADIR.

HEM AZERBAYCAN HEM DE TURKIYE ICIN RUSYA COK ONEMLI BIR TICARI PARTNERDIR. BU KONUDA AZERBAYCAN PREZIDENT’I ALIYEV’IN UYGULADIGI RUSYA POLITIKASI COK AKILCI. BIRKAC SENEDIR AZERBAYCAN’IN RUSYA ILE OLAN TICARET HACMI, TURKIYE ILE OLAN TICARET HACMINDEN FAZLADIR. DUYDUGUMA GORE GENC NESIL BILE BAKU’DE SOKAKTA RUSCA KONUSMAYI COK SEVIYORMUS! ERMENISTAN’DA VE AZERBAYCAN’DA RUSLARIN DA DAHIL OLDUGU ORTAKLIKLAR KURMAK COK FAYDALI OLUR.

Ermenilerle isbirligi icin calisirken, Azerbaycan devletinin ve kamoyunun, Ankara ve bu isbirligini destekleyen teskilatlar uzerinde baskilarini hissettiniz mi?

BIR ZAMANLAR AZERBAYCAN’DA BAZI CEVRELER, TABDC’YI ISTANBUL’DAKI ERMENI DIASPORASI TEMSILCISI OLARAK TANIMLADIGINI DUYMUSTUM!! BIZLERIN YAPTIGI, TURK KAMUOYUNU DOGRU BILGILENDIRMEK. POLITIK SOYLEMLERIN GERCEGI KAPATMASINA IZIN VERMEMEK. AZERBAYCAN’DAN HERHANGI BIR BASKI HISSETMIYORUZ , BASKI HISSETMEMIZIN BENCE BIR NEDENI DE YOK.

MUSTAKILIGININ 10. YILDONUMU YENI KUTLAYAN GENC AZERBAYCAN RESPUBLIKASININ VE HALKININ BU SURE ESNASINDA YASADIGI CETINLIKLERI BILIYORUZ. ANCAK, SIMDI HEM TURKIYE HEM DE AZERBAYCAN YETERINCE GUCLU:SIYASI VE EKONOMIK SORUNLARIN COZULMESI ICIN ONEMLI ADIMLAR ATABILIRLER. EN FAYDALISI BERABER, ERMENISTAN’IN DA DAHIL OLDUGU BOLGESEL PROJELER UZERINE CALISMAK.

Projelerinizi Turkiye Disisleri Bakanligi onayliyor mu?

BIZLER ORTAK TURK-ERMENI KURULUSUYUZ . CALISMALARIMIZI VE PROJELERIMIZI HER IKI HUKUMET DE BILIYOR VE BIZDE DESTEKLENDIGIMIZI BILIYORUZ..

Ankara’nin Ermenistan politikasini ne derecede etkileyebiliyorsunuz?

TURKIYE ILE ERMENISTAN’IN AYRI DEVLET POLITIKALARI VAR. BIZLER BU AYRI POLITIKALARIN BIRBIRLERINE YAKINLASTIRILMASINA VE YAKINLASMIYAN KONULARINDA YUMUSATILMASINA KATKIDA BULUNDUGUMUZA INANIYORUZ.

ONCELIKLE BU IKI ULKE INSANLARINI BIRBIRLERINE TANISTIRARAK, COK FARKLI OLMADIKLARINI GOSTERDIK. SANIRIZ ANKARA DA DIYALOG ILE COZUME ULASAGINI GORUYOR VE SON GELISMELER DIYALOGUN OLUSMASI VE ILERLEMESINE YOL ACIYOR.

Azerbaycan`dan sizin cabalariniza destek veren insanlar ve teskilatlar var mi?

BOLGEDE BARIS ARAYISLARINA KATKIDA BULUNMAYA CALISTIGIMIZ ICIN , SAYIN PRESIDENT ALIYEV’IN BIZE DESTEK OLABILECEGINI DUSUNUYORUM. DIREKT OLARAK AZERBAYCAN’DA CALISTIGIMIZ BIR KURULUS MAALESEF YOKTUR, KESKE OLSAYDI. AMA CESITLI PROJELERDE GORUSTUGUMUZ AZERBEYCANLI DOSTLARIMIZ VARDIR . ORNEGIN TURK-ERMENI-AZERBAYCAN GAZETECILER TOPLANTISI, ORNEGIN EN SON YAPTIGIMIZ TURKIYE – AZERBAYCAN-GURCISTAN – ERMENISTAN EKONOMIK CALISMA GRUBU TOPLANTISINDA AZERBAYCANLI DOSTLARIMIZA BU FIKIRLERIMIZI ANLATMA FIRSATLARIMIZ OLDU, VE ONLAR ILE COK GUZEL DOSTLUKLAR KURDUK, VE BIRLIKTE CALISMA IMKANLARI BULDUK. YAKINDA BAKU’YE SAHSEN GITMEK ISTIYORUM..AZERI KARDESLERIMIZLE YAKIN ISBIRLIGINDE, ERMENI KOMSULARIMIZIN KATILDIGI PROJELERDE CALISMANIN MUMKUN OLABILECEGINI DUSUNUYORUM; HATTA BELKI DE YAKIN BIR GELECEKTE BIR AZERI-TURK-ERMENI IS KONSEYI KURMAMIZ ICIN ELVERISLI BIR ORTAM OLUSUR…

News Source:  525 ci Gazet Ağustos 12, 2002