Ankara-Erivan hattında yeni dönem; ilişkiler normalleşme yolunda

Türkiye ile Ermenistan, ilişkilerin geliştirilmesi konusunda tarihi bir mutabakata vardı.

Ankara ile Erivan, İsviçre’nin arabuluculuğunda iki ayrı protokolü imzaya açıyor. Diplomatik ilişkilerin tesisi ve ikili ilişkilerin geliştirilmesine yönelik protokoller, 6 hafta sürecek iç siyasi istişarelerin ardından parlamentoların onayına sunulacak. Böylece Ermenistan, Türkiye’nin sınırlarını tanımış olacak. ‘1915 olayları’ dahil iki ülke arasındaki bütün konular oluşturulacak komisyonlarda ele alınacak. Kaydedilen aşamaya rağmen, halen kapalı olan sınırın açılmasının söz konusu olmadığı bildirildi. Sürecin hızını Karabağ sorunundaki olumlu gelişmeler belirleyecek. İç istişare için tanınan 6 haftalık zaman dilimi, Türkiye ile Ermenistan arasında Bursa’da oynanacak Dünya Kupası eleme grubu rövanş maçının hemen öncesine denk geliyor. Ankara’nın, Ermenistan ile yakınlaşma sürecine ilişkin detay-ları Bakü ile paylaştığı öğrenildi.

Türkiye ile Ermenistan arasında dün önemli bir gelişme yaşandı. İki ülke, uzun süredir İsviçre’nin arabuluculuğunda sürdürdükleri ‘gizli görüşmeler’de önemli bir aşamaya geldi. Diplomatik ilişkilerin kurulması ve iki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesine ilişkin iki ayrı protokol, taraflar arasında parafe edildi. Varılan uzlaşma, Türkiye saati ile 21.00’de ortak bir metin ile duyuruldu. Söz konusu iki protokol, ilişkilerin makul bir zaman diliminde normalleşmesi için bir çerçeve sunuyor. Ankara ve Erivan’da karşılıklı diplomatik temsilcilik açılacak, ilişkilerin normalleşmesi için bir dizi adım atılacak.

SINIR ŞİMDİLİK AÇILMIYOR

‘1915 olayları’na ilişkin tarih komisyonunun nasıl görev yapacağı da söz konusu protokoller çerçevesinde belirlenecek. Taraflar, onayladıkları protokoller ile birbirlerinin sınırlarını tanımış olacak. Ancak halen kapalı bulunan Türkiye-Ermenistan sınırının açılması, söz konusu protokollerde hükme bağlanmıyor. Ankara’dan bir yetkili, “Sınırın açılması için bölgesel gelişmeler gerekiyor.” vurgusunu yaptı. Bunun anlamı: Ankara, Karabağ sorununun çözümüne ilişkin gelişmeleri bekleyecek.

Ankara ve Erivan, protokollerin onayı için ulusal parlamentolara sunumunu 6 hafta içinde bitirme hususunda anlaştı. Böylece Ankara, Bursa’daki maç öncesinde ‘adım atılmıyor’ eleştirilerini de bertaraf ediyor.

Süreç içinde ilk olarak, parafe edilen protokoller, iki üke yetkilileri tarafından imzalanacak. Ankara, iç siyasi bilgilendirme süreci ve kamuoyundaki tartışmalar ardından metinleri Bakanlar Kurulu’nda imzaya açacak. Ardından, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin onayına sunacak. İki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin kurulması gibi hususları düzenleyen metinler, uluslararası anlaşma hükmünde olduğu için Anayasa’ya göre TBMM’de onayı gerekiyor. Dün yapılan ortak açıklamada, her iki tarafın anayasal ve yasal prosedürlerine uygun biçimde onay işleminin zamanlıca ilerlemesi için çaba gösterecekleri de bildirildi.

ANKARA, BAKÜ’YE BİR KEZ DAHA GÜVENCE VERDİ

Siyasi istişarelerin tamamlanması için öngörülen 6 haftalık süre, 14 Ekim’de Bursa’da oynanacak rövanş maçının hemen öncesine rastlıyor. Takvimin sorunsuz işlemesi halinde Ermenistan Cumhurbaşkanı Sarkisyan’ın maça gelmesi kesinlik kazanacak.

Baküden yükselen itirazlar nedeniyle Türkiye ile Ermenistan arasında Nisan ayında mutabakata varılan ‘yol haritası’na ilişkin açıklamalar bir süre ertelenmişti. Dünkü ortak açıklamada, “İkili ilişkilerin normalizasyonu bölgedeki barışa ve istikrara katkı sağayacaktır.” cümlesi dikkat çekti.

Türkiye, açıklama öncesinde Bakü’de yoğun bir diplomasi yürüttü. Başbakan Erdoğan, geçen hafta Aliyev ile bir telefon görüşmesi yaptı. Başbakan, Mayıs ayında Azerbaycan’a giderek, “Karabağ’da işgal sona ermeden sınır açılmaz” güvencesi vermişti.

Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Büyükelçi Feridun Sinirlioğlu ve yardımcısı Büyükelçi Ünal Çeviköz, hafta sonu Bakü’ye giderek, gelinen son aşama ve Türkiye’nin politikası hakkında ayrıntılı bilgi verdi. Azerbaycan yönetimine, “Türkiye ile Ermenistan arasındaki yakınlaıma sürecinden hiçbir endişe duymayın. Yakın zamanda gelişmeler olabilir. Böyle bir durum sizin aleyhinize olmaz” mesajı verildi. Ermenistan’ın işgal ettiği topraklardan çekilmesi için çalışmaların sürfdüğü hatırlatıldı. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün, Ekim ayı içinde Bakü’de yapılacak ‘Türkçe Konuşan Ülkeler Zirvesi’ne katılması ve burada Azeri mevkidaşı Aliyev ile görüşmesi planlanıyor. Türkiye ile Ermenistan arasında 22 Nisan gecesi yol haritası üzerinde mutabakata varıldığı açıklanmıştı. Dün de yeni bir safhaya geçildiği duyuruldu. Ermeni Dışişleri, ortak açıklamayı Türkiye’den birkaç dakika önce duyurdu.

Ermenistan lideri Sarkisyan şart koşmuştu

Ermenistan Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan dün sabah saatlerinde BBC Rusça servisine yaptığı açıklamada, Bursa’daki maça gelme şartını, ‘sınırın açılması ya da bu yolda önemli gelişmelerin olması’na bağladı. Ermeni lider, “Türkiye anlaşmanın şartlarına uymazsa o zaman farklı bir durum olur. Maalesef, şu anda bu anlaşmanın uygulanacağı ile ilgili bir irade ya da istek olduğunu görmüyorum.” dedi. Sarkisyan, Türkiye ile ilişkilerde soykırımın kabulünü ön şart olarak görmediklerini söyledi. İki ülke ilişkilerinde geçen yıl önemli gelişmeler yaşanmaya başlamıştı. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Sarkisyan’ın davetini kabul ederek Eylül ayında Erivan’da oynanan maça gitti. İki ülke arasındaki ‘futbol diplomasisi’ kısa zamanda sonuç vermiş; Ankara ve Erivan, 22 Nisan’da eşzamanlı olarak, ilişkilerin normalleştirilmesi amacıyla bir ‘yol haritası’ üzerinde uzlaşmaya vardıklarını duyurmuştu.

Zaman

01.09.2009