Maç buluşmasının ilk meyvesi

Türkiye ile Ermenistan arasında milli maçla başlayan yeni süreç, meyve vermeye başadı. Türk-Ermeni yönetmen ve senaristlerin ortaklaşa hazırlayacağı ‘Aras’ belgeseli, aynı sınırı paylaşan iki halkı birbirine yaklaştıracak.

Yer Ankara, tarih 1 Mart 1922. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Üçüncü Toplanma Yılı Açılış Konuşması için Mustafa Kemal kürsüde. Birkaç cümlenin ardından sözü Ermenilere getiriyor: “Ermeni meselesi denilen ve Ermeni milletinin gerçek çıkarlarından ziyade dünya kapitalistlerinin ekonomik çıkarlarına göre halledilmek istenen mesele, Kars Antlaşması’yla en doğru çözüm şeklini buldu. Asırlardan beri dostane yaşayan iki halkın bağları memnuniyetle tekrar kuruldu…”

Osmanlı şemsiyesi altında asırlarca ‘millet-i sadıka’ (sadık millet) sıfatıyla yaşayan Ermenilerle Türkler arasındaki yeni açılımın çıkış noktasını, Atatürk bundan tam 86 yıl önce dile getirmişti: “Dünya kapitalistlerinin ekonomik çıkarları.” Ankara ile Erivan arasındaki 6 Eylül milatlı yeni sürecin özü de aslında, iki ülkenin haricî unsurları bir kenara itip meseleyi yüz yüze konuşmaya başlamasıydı. İki ülke diplomatlarının İsviçre’nin Bern kentinde düzenlediği gizli toplantıların ardından, Ermenistan Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan 2010 Dünya Kupası Türkiye-Ermenistan eleme maçı vesilesiyle meslektaşı Abdullah Gül’ü Erivan’a davet etmiş, Gül’ün davete icabet etmesiyle uzun zamandır beklenen diyalog imkânı yeniden sağlanmıştı. Sürece Azerbaycan ve Rusya’nın da dâhil olması, çözüm umudunu artırmıştı. Gelinen noktada Ankara’nın da, Erivan’ın da süreci daha ileriye taşıma arzuları ortada.

‘İKİ ÜLKE DAHA FAZLA DÜŞMAN KALAMAZ’

Bu yöndeki son mesaj Ermenistan Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Artur Bagdasaryan’dan geldi. Ermenistan Cumhurbaşkanı Sarkisyan gibi Bagdasaryan da, Erivan ile Ankara’nın ebediyen düşman kalamayacağına, mevcut durumun iki ülkeye de kazanç sağlamadığına vurgu yapıyor. Ankara tarafında da durum farklı değil. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Başbakan Tayyip Erdoğan ile Dışişleri Bakanı Ali Babacan her platformda ilişkilerin normalleşmesine değiniyor.

Türkiye-Ermenistan İş Geliştirme Konseyi (TABDC) Eş Başkanı Kaan Soyak (47) iki ülke ilişkilerindeki bu ivmeden hayli memnun. Her iki tarafın 6 Eylül’deki maçın ardından birçok sorunun üzerine cesaretle gittiğine vurgu yapıyor: “6 Eylül sürecinin aynı hız ve açıklıkla devam etmesi gerekiyor, bu bağlamda Türkiye ve Ermenistan dışişleri bakanlarının Pazartesi (24 Kasım) günü yapacakları görüşme büyük önem taşıyor. Yukarı Karabağ sorununun çözümü çalışmaları AGIT ve Minsk Grubu’nda devam ediyor. Duyumlarımıza göre, hem Azerbaycan hem de Ermenistan yakın zamanda ana maddelerde uyumlu olduklarını beyan edebilirler. Diğer taraftan Ankara, Ermenistan ile sınırların bir şekilde tanınmasını ve bu şeklin nasıl olacağını, tarih ile ilgili bir komisyonun kurulması ve ne çerçevede çalışma yapabileceği gibi önemli konuları konuşuyor. Bu ortamda Türkiye ile Ermenistan’ın birkaç ufak adım atması gerekiyor. Biz bu adımların atılmasını bekliyoruz. Diaspora ile yeni ABD yönetimi ise gelişmeleri sessizce izliyor.”

ARAS BELGESELİ GÜNDEMDE

İşte 6 Eylül ziyareti kapsamında Dışişleri Bakanı Ali Babacan ile meslektaşı Edvard Nalbandyan buluşmasında varılan kültürel işbirliği mutabakatının ilk meyvesi oluşuyor. 9-10 Ekim’de Ankara’da bir araya gelen Türk ve Ermeni senarist ve yönetmenler, Bingöl dağlarından doğan ve Türk Ermeni sınırından geçen Aras Nehri’ni konu edinen bir belgesele imza atmaya hazırlanıyor. Nehrin iki yakasındaki insanların ortak yaşantılarına yer verecek belgeseli TABDC ile Ermenistan Pazarlama Kuruluşu ortaklaşa hazırlayacak. 18 Aralık’ta Erivan’a gidip senaryoyu masaya yatırmaya hazırlanan TABDC, süreçten umutlu. Yönetim Kurulu Üyesi Nergis Öztürk, belgeselde Aras üzerindeki köprülerden, yeni barış köprüsüne vurgu yapılacağını aktarıyor.

6 Eylül’ün ilk olumlu dönüşü turizmde görüldü. 2007’de Ermenistan’dan Türkiye’ye 44 bin turist gelirken, bu yıl hâlihazırda bu sayı 50 bini aştı. Buna ek olarak birçok Ermeni futbol takımı da kamplarını Antalya’da yaptı. İki ülke arasındaki diyalog ve yakınlaşma artıkça, kazan-kazan faktörünün enerji ve ekonomi alanlarına yayılması da mümkün. Tabii süreçte ansız bir kaza yaşanmazsa.

AKSIYON DERGISI

03.12.2008