| Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı (TESEV) yine Türkiye’nin “hassas” konularından birine el attı. “Ermenistan ve Türkiye Vatandaşları Karşılıklı Algılama ve Diyalog Projesi” başlıklı proje kapsamında yaklaşık iki yıl süren bir anket gerçekleştirildi.
Anket çalışması, Türkiye’den Dr. Ferhat Kentel, Ermenistan’dan ise Dr. Gevorg Poghosyan’ın proje direktörlüğünde gerçekleştirilmiş. İki ülke toplumunun birbirine yönelik önyargıları altında gerçekleşen ankette Türk tarafında Kastamonu’nun Araç, Tokat’ın Niksar ve İstanbul’un Pendik İlçesi Fatih Mahallesi’nde anketörler sivil polisler tarafından gözaltına alınmış, Ermenistan’da ise milliyetçi gruplar araştırmayı Türkler’in yaptırdığını öne sürerek, anketörleri hainler diye suçlamış.
İki ülke halkları arasındaki karşılıklı algılamaları bilimsel olarak irdelemeyi hedefleyen projede Türkiye ve Ermenistan’da bin 200 kişiyle yüz yüze görüşülmüş. Sonuçlar kötü.
İki toplum da birbirinden bihaber. Yönetim şekli, dini, coğrafyası hakkında bilinç düzeyi düşük.. Türkler’in Ermenileri sevmediğini düşünenlerin oranı yüzde 51.3, Ermenilerin Türkler’i sevmediğini düşünen Türklerin oranı ise yüzde 33.6.
İki ülke ilişkilerinin gelişmesine en büyük engel, Ermenistan’dan katılımcılara göre yüzde 81’le soykırım, yüzde 17 ile Yukarı Karabağ sorunu.
Araştırma sonuçları iki ülke arasındaki ilişkilerin ticaret, iş, eğitim, turizm gibi kanallar vasıtasıyla gelişebileceğini, normalleşebileceğini gösteriyor.
Ermenistan’dan katılanların yüzde 73.7’si Türkiye’de üretilmiş malları kullanabileceğini söylüyor.
Sınır kapıları açılmalı
Örneğin kilit sorulardan biri iki ülke arasındaki sınır kapılarının açılması. Ermenistan’da kapıların açılmasının olumlu olduğunu söyleyenlerin oranı yüzde 62.7, diplomatik ilişkilerin başlamasını isteyenlerin oranı yüzde 87.7 siyasal ve tarihe ilişkin sorunlar çözülmeden ekonomik ilişkilerin başlamasını isteyenlerin oranı da yüzde 60.1.
Türk tarafında da sınır kapılarının açılmasına olumlu bakanların oranı yüksek. Yüzde 50.9 olumlu bakıyor. Diplomatik ilişkinin başlamasını isteyenlerin oranı da yüzde 64.6. Ermenistanlıların yüzde 73’ü Türkiye’ye turizm ve tatil için gelmek istiyor.
Ankette 1997’den beri Türk-Ermeni ilişkilerini geliştirmeyi hedefleyen, ticari ilişkilerin artması için çaba harcayan Türk-Ermeni İş Geliştirme Komitesi’nin çalışmaları da sorulmuş. Soru şöyle: “Komite Ağrı Dağı ve Kars’taki Ani harabelerinin Ermeniler ve Türkler arasında barış bölgesi olabileceğini düşünüyor.
Bu soruya Ermenistan tarafından yüzde 23.7 olumlu , yüzde 30.1 ne olumlu ne olumsuz yanıtı verilmiş. Türk tarafından ise yüzde 37.7 olumlu, yüzde 11.6 ne olumlu ne olumsuz yanıtı verilmiş.
Güneydoğu turizmle kalkınır
Türk Ermeni İş Geliştirme Komitesi Eş Başkanı Kaan Soyak 18 yıldır iki ülke arasında “turizm” köprüsü kurulması için çaba gösteriyor. Soyak, anketin ortaya çıkardığı en önemli gerçeğin komşu iki ülkede yaşayanların birbirlerini hiç tanımaması olduğunu söylüyor ve bunu da üzüntü verici buluyor.
ABD’de yaşayan Soyak, ilişkilerin çok ağır geliştiğini anlatıyor. Bunun nedeni de bir türlü başlayamayan diplomatik ilişkiler. 24 Nisan’da ABD Kongresi’nde görüşülecek olan “Soykırım Tasarısı”nın kabul edilme tehlikesinin arttığını dile getiren Soyak’a göre hükümet bir an önce politikalarını gözden geçirmek zorunda.
Özellikle Karabağ sorunu konusunda Türkiye’nin üzerine düşen görevi başarılı bir şekilde yerine getirdiğini söyleyen Soyak, Azerbaycan ile Ermenistan arasında görüşmelerin sürdüğünü hatırlatıyor.
Soyak’a göre, Türkiye ile Ermenistan ilişkilerinin gelişmesinin en önemli yolu ticareti artırmak. Hali hazırda var olan 120 milyon dolarlık ticaret hacminin artırılması gerektiğini, bunun için de sınırların açılmasının gerektiğini söylüyor Soyak.
Soyak, özellikle turizm konusunda çok ciddi potansiyel olduğunu da anlatıyor. Dünyada altı milyon Ermeni’nin yaşadığını ve en çok gitmek istedikleri üç mekanın; Ani Harabeleri, Ağrı Dağı ve Van Akdamar Kilisesi olduğunu, her yıl 100 bin zengin Ermeni’nin bu bölgeye gelebileceğini belirtiyor.
Büyük otel zincirlerinin ise bu ilişkilerin gelişmesini dört gözle beklediğini söyleyen Soyak’ın şu sözleri ilginç:
“Bitlis’te neden Sheraton olmasın, Ani’nin etrafında otel zincirleri neden olmasın. Sadece Ağrı Dağı’ndan manzara seyretmeye gelenler olacak. Büyük otel zincirlerinden bize sürekli soruyorlar. Bu gelişmeler olursa yatırımlar da peş peşe gelir…”
Türkiye’nin ekonomik çıkışı zor ama komşu ülkeleriyle olacak. Ermenistan da bu ülkelerden biri. Üstelik 70 bin Ermeni vatandaşımız rahat nefes alabilmek için “olumlu” birşeyler duymak istiyor. Paranoyalardan arınıp sağduyuyla yaklaşırsak barış kapımızda…
29.03.2005/Jale Özgentürk
News Source: Referans |
Akgün Medya