Dialogue Bridge Between Malatya and Yerevan

Dialogue Bridge Between Malatya and Yerevan

After the new political steps of Turkish government to Armenia, some Anatolian cities started to act on government’s way. At Akhdamar Ceremony, we witnessed possibility of tolerance and friendship situation among us. Thousands of people visited Van for joining to religious ceremony. Turkish Armenians and Armenians from Armenia lived in a different atmosphere in Van. Turkish people shared Turkish hospitality for visitors. Armenian visitors stayed a few days in Van and they understood that states should have done normalisation process two years ago. Political approaches are not efficient. Mainly, people can be successful to create a dialogue bridge between Turkey and Armenia.

Akhdamar Ceremony ended and it has been first step to new age for neighbors. People of Van created good conditions and a newspaper which is called Van Times published Armenian pages for this important day. There was no any provocation against to joiners. But some groups declared their ideas against to this ceremony with saying that it was a political game of Turkish government to be member of European Union. Armenian authorities could give directions people to support this peace process. Leader of Turkish Armenian Patriarchate, Tatul Anushyan criticized Echmiadzin and other opponent Armenian authorities. Anushyan says that “This ambiance is very important. I would have wanted to see other people who are against to this ceremony. We’ll realize peace with these initiatives” Responsible reverend Drtad Uzunyan says that “I can’t express my feelings, this is an enormous happening to be here after 95 years. Thanks to Turkish state and government” We can not be pioneers under this political atmosphere. Two sides should have responsibilities without same political feelings. Turkish government has a big vision about this issue. Armenia should trust in Turkey and come together with this country. President of the Chamber of Industry and Trade in Van, Zahir Kandashoglu defended importance of free trade with Armenia. He promised to employ 50.000 people if borders will be opened.

To day we witness a new peaceful approach of Malatya. Carmuzu Tepebasi Mosque Foundation decided to restore historical Tashoron Armenian Church which is situated in Hrant Dink’s street in Malatya. It is a very important circumstance. It shares a great tolerance of Islamic idea. A foundation of mosque restores an Armenian church. Also we expect same sensitivity from Yerevan to save Turkish and Islamic historical buildings in Armenia. Also another happening is important. Yerevan complained about symbol of Malatya’s International Film Festival. Because Malatya uses Golden Apricot emblem for this festival. Armenia has used Golden Apricot symbol for many years at its film festival. Authorities in Yerevan declared to not use it by Malatya. Governor of Malatya, Ulvi Saran says thay “ I couldn’t understand approaches of Yerevan. Apricot is a natural symbol of Malatya. Also %75 production of apricot is provided by Malatya. Yerevan can be our partner about this subject. We can create new works under the name of Golden Apricot with Yerevan, it is possible.”

Demand of Ulvi Saran is very important to realize a peace bridge. I think Malatya and Yerevan can be pioneers for normalisation process between Turkey and Armenia. Yerevan should create committes to share cultural values in Malatya like a festival. Also Malatya can do it in Nor-Malatia, Yerevan. We are ready for cooperation. In some sources I learned that Atom Egoyan who is chief of Armenian Golden Apricot Film Festival, is from Arapkir. His grandfather went to another region from Arapkir. Today this region is within Malatya. Also it can be a common value between states. We have too many tools for establishing this bridge. Are we ready?

Mehmet Fatih ÖZTARSU
Երկխոսության կամուրջ՝ Մալաթիայի եւ Երեւանի միջեւ

Թուրքական կառավարության՝ Հայաստանին ուղղված նոր քաղաքական քայլերից հետո մի քանի անատոլիական քաղաքներ սկսեցին կառավարության բռնած ուղուն համահունչ գործողություններ կատարել: Աղթամարում կայացած արարողության ժամանակ մենք վկա եղանք երկու ազգերի միջեւ հանդուրժողականության եւ բարեկամության մթնոլորտի հնարավորությանը: Հազարավոր մարդիկ այցելեցին Վան՝ ներկա լինելու կրոնական արարողությանը: Թուրքահայերը եւ հայաստանցի հայերը Վանում ապրում էին տարբեր մթնոլորտում: Թուրքիայի քաղաքացիները կիսում էին թուրքական հյուրընկալությունը՝ հյուրերի համար: Իսկ հայաստանցիները մի քանի օր մնալով Վանում՝ հասկացան, որ պետությունները երկու տարի առաջ պետք է իրականացնեին հարաբերությունների նորմալացման գործընթացը: Քաղաքական մոտեցումները էֆեկտիվ չեն: Գլխավորն այն է, որ մարդիկ հաջողությամբ կառուցեն երկխոսության կամուրջ Թուրքիայի եւ Հայաստանի միջեւ:

Աղթամարի արարողությունն ավարտվեց, եւ այն հարեւանների համար դեպի նոր դարաշրջան կատարվելիք առաջին քայլն էր: Վանեցիները ստեղծել էին լավ մթնոլորտ եւ տեղական «Վան թայմզ» կոչվող թերթն այդ կարեւոր օրը հրապարակել էր նաեւ հայալեզու էջեր:

Չեղավ որեւէ սադրանք՝ միջոցառման մասնակիցների նկատմամբ: Բայց որոշ խմբեր բարձրաձայնեցին իրենց մտքերն այդ արարողության մասին, ասելով, որ դա թուրքական կառավարության հերթական քաղաքական խաղն էր՝ ԵՄ անդամ դառնալու համար:

Հայաստանյան իշխանությունները կարող էին մարդկանց հրահանգել, որ աջակցեն այդ խաղաղ գործընթացին: Թուրքիայի հայկական պատրիարքարանի առաջնորդ Թաթուլ Անուշյանը քննադատեց Էջմիածնին եւ այդ արարողության դեմ հանդես եկած հայաստանյան մյուս իշխանավորներին: Անուշյանն ասաց. «Այդ միջավայրը շատ կարեւոր է: Ես շատ կուզեի տեսնել մյուս մարդկանց, ովքեր այս արարողությանը դեմ էին: Մենք կհասկանայինք, որ խաղաղությունը նման նախաձեռնությունների մեջ է»: Իսկ քահանա Տրդատ Ուզունյանն ասաց. «Ես չեմ կարող արտահայտել իմ զգացողությունները: Սա մի հրաշալի դիպված էր՝ այստեղ լինել 95 տարի անց՝ շնորհիվ թուրքական կառավարության եւ իշխանության»:

Մենք չենք կարող նման քաղաքական մթնոլորտում պիոներ լինել: Երկու կողմերն էլ պետք է պարտավորություններ ունենան՝ առանց այդ քաղաքական զգացողությունների: Թուրքական կառավարությունն ունի այդ խնդիրների կապակցությամբ մեծ տեսլականներ: Հայաստանը պետք է վստահի Թուրքիային եւ միավորվի այդ երկրի հետ: Վանի առեւտրի եւ արդյունաբերության պալատի նախագահ Զահիր Կանդաշօղլուն կարեւորում էր Հայաստանի հետ ազատ առեւտրի հնարավորությունը: Նա խոստացավ աշխատանքի ընդունել 50 հազար մարդու, երբ սահմանները բացվեն:

Այսօր մենք վկա ենք Մալաթիայի մի նոր խաղաղասեր մոտեցմանը: Քարմուզու Թելեբեզի Մոսկա հիմնադրամը որոշել է վերականգնել պատմական հայկական Թաշորոն եկեղեցին, որը տեղակայված է Մալաթիայի Հրանտ Դինքի անվան փողոցում: Դա շատ կարեւոր հանգամանք է: Դա մուսուլմանական գաղափարի մեծ հանդուրժողականության դրսեւորումն է՝ մզկիթների ֆոնդը որոշել է վերականգնել հայկական եկեղեցի: Մենք ակնկալում ենք, որ նման զգայական վերաբերմունք կլինի Երեւանի կողմից՝ պահպանել Հայաստանի թուրքական եւ իսլամական պատմական շինությունները:

Մեկ այլ դեպք էլ է կարեւոր: Երեւանը դժգոհում էր Մալաթիայի միջազգային կինոփառատոնի խորհրդանիշի կապակցությամբ՝ Մալաթիան օգտագործում էր «Ոսկե ծիրան» անունը եւ սիմվոլը՝ իր փառատոնում: Հայաստանը օգտագործում էր «Ոսկե ծիրանի» խորհրդանիշն իր կինոփառատոնում՝ արդեն մի քանի տարի: Երեւանյան պաշտոնյաները պահանջեցին, որ թուրքական կողմը չօգտագործի այդ խորհրդանիշը Մալաթիայում: Մալաթիայի նահանգապետ Ուլվի Սարանը ասաց. «Ես չկարողացա հասկանալ Երեւանի մոտեցումը: Ծիրանը Մալաթիայի բնական խորհրդանիշն է: Բացի այդ, Թուրքիայում ծիրանի արտադրության 75%-ը ապահովում է Մալաթիան: Երեւանը կարող է դառնալ մեր գործընկերը այս հարցում: Մենք կարող ենք Երեւանի հետ միասին նոր գործեր ստեղծել «Ոսկե ծիրանի» անվան տակ, դա հնարավոր է»:

Ուլվի Սարանի այս առաջարկը շատ կարեւոր է հասկանալու համար խաղաղության կամուրջի դերը: Ես կարծում եմ, որ Մալաթիան եւ Երեւանը կարող են դառնալ Հայաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ հարաբերությունների նորմալացման պիոներներ: Երեւանը պետք է ստեղծի կոմիտեներ՝ որպեսզի մասնակցի Մալաթիայի մշակութային իրադարձություններին, ասենք՝ կինոփառատոնին: Այդպես էլ, Մալաթիան կարող է մասնակցել Երեանի Մալաթիա համայնքի մշակութային կյանքին: Մենք պատրաստ ենք համագործակցության: Որոշ աղբյուրներից ես տեղեկացա, որ հայաստանյան «Ոսկե ծիրանի» ղեկավարներից Ատոմ Էգոյանը արմատներով Արաբկիրից է, իսկ այսօր Արաբկիրը Մալաթիայի սահմաններում է: Դա նույնպես կարող է դառնալ երկու երկրների համար ընդհանուր արժեք: Մենք չափազանց շատ գործիքներ ունենք այդ կամուրջը հիմնելու համար: Բայց արդյո՞ք մենք պատրաստ ենք դրան:

ՄԵՀՄԵՏ ՖԱԹԻՀ ՕԶԹԱՐՍՈՒ